Merces

Blog

Waarom we niet alles zouden moeten willen weten…

Toon
Griffioen

Een bekende stelling is: je weet niet wat je niet weet, en als je weet wat je niet weet dan ben je waarschijnlijk te laat… Voorbeeld: je krijgt een lekke band en constateert op dat moment dat het handig was geweest als je zou weten hoe je een wiel verwisselt. Kortom: je kunt maar beter alles weten, ook hoe je een lekke band kunt voorkomen. Maar is dat wel realistisch en verstandig?

Het onderwijs is koploper op het gebied van registratie van een indrukwekkend aantal details rondom de ontwikkeling van de leerling. Maar waarom doen we dat allemaal? Het antwoord is eenvoudig: we zijn bang. Bang dat er iets misgaat. Bang om te moeten verantwoorden als er iets mis gaat. Want als er iets mis gaat dan is dat iemands schuld. En zo vertrouwen we elkaar niet meer.

Ik geef toe: in de negen jaar dat ik basisschooldocent en -directeur ben geweest had ik het onderwijsprogramma bepaald niet altijd op orde. Dat gold ook voor de informatievoorziening. We waren wel heel goed met musicals en andere creatieve activiteiten. Dat werd niet altijd gewaardeerd maar er waren uitzonderingen. Het mooiste compliment kreeg ik van de voorzitter van de medezeggenschapsraad: “mijn zoon heeft qua rekenen, taal, etc. nauwelijks iets bij je geleerd, maar hij heeft zich ontwikkeld tot een gelukkig en plezierig mens. Hij is nu een succesvolle onderwijsadviseur”. Kortom, zonder informatie kan het ook goed komen.

Geavanceerde systemen registeren van alles, waarschuwen ons vooraf en leveren ons een schat aan informatie. De realiteit is dat we, hoe goed we de informatie ook verzamelen, registreren en presenteren en hoe actueel deze ook is, calamiteiten niet altijd kunnen voorkomen. Nog steeds storten er vliegtuigen neer, zinken onderzeeboten, overstromen er hele gebieden en plegen mensen fraude.

Een tweede ontboezeming: ik ben verslaafd aan gecompliceerde dashboards in mijn auto, hoe meer lampjes en metertjes, hoe beter. Als gelukkige bestuurder houd ik die strak in de gaten en heb ik alles onder controle….. denk ik…..

En daar gaat het mis: we krijgen alleen maar meer informatie, we verliezen het overzicht, de informatiewaarde neemt af en we blijken vervolgens minder grip te hebben dan we dachten.
Maar soms lukt het om dit een halt toe te roepen. De ontwerpers van de Saab 9-3 introduceerden het nightpanel: de bestuurder kon bij nachtelijke ritten deze optie inschakelen zodat slechts de snelheids- en de brandstofmeter zichtbaar waren, voldoende om veilig van A. naar B. te reizen.

“Less is more” geldt m.i. ook voor informatie in het onderwijs. Wellicht helpt deze blog bij strategie en beleid rondom de besturing van het onderwijs: slechts een paar parameters bepalen het succes. Parameters die dagelijks zichtbaar en zinvol zijn. Informatie is goed, maar vertrouwen is beter…